Bayangkan keluar dari mahkamah syariah dengan lapan orang anak, tanpa harta, dan hanya berbekalkan azam: “Aku akan besarkan anak-anak aku walaupun nyawa jadi galang ganti.”
Inilah titik mula perjuangan Kamariah binti Mat Yatim, pengusaha pandan dari Tanjung Karang, Selangor.
1. Bermula Dari “Reban Ayam”
Pulang ke rumah orang tua dalam keadaan sehelai sepinggang, Puan Kamariah tidak menagih simpati. Beliau membina pondok kecil seperti reban ayam untuk berteduh. Harta tunggalnya hanyalah lapan orang anak. Di sinilah beliau kembali ke asas (back to basics)—berbudi kepada tanah.
2. Evolusi Pandan: Strategi “Self-Thought”
Beliau bermula dengan mencari pucuk ubi, sebelum jatuh cinta dengan pandan. Kenapa pandan? Kerana wangiannya diperlukan dari lahir hingga ke liang lahad.
• Inovasi Sendiri: Puan Kamariah tidak belajar secara formal, tetapi beliau memerhati. Beliau dapati jika pandan ditanam terlalu rapat, batangnya kecil. Beliau jarakkan dua kaki supaya kualiti daun lebar, panjang, dan hijau pekat.
• Teknologi: Dari mencangkul sendiri pada waktu Maghrib, kini beliau menggunakan drone untuk pembajaan dan mesin pemotong rumput untuk penyelenggaraan.
3. Amanah Ikhtiar: Leverage Kewangan Yang Bijak
Beliau bermula dengan pinjaman kecil RM2,000, kemudian meningkat sehingga RM50,000.
Berbeza dengan orang lain yang membelanjakan semua pinjaman, Puan Kamariah menyimpan sebahagian sebagai ‘back-up’. Hasilnya? Beliau berjaya menyewa tanah sehingga empat ekar dan mengikat kontrak pembekalan selama 5 tahun dengan kilang-kilang besar.
4. Visi “Pandan Juice” Nationwide
Beliau tidak mahu sekadar menjual daun. Impiannya besar—mahu memproses jus pandan sendiri. Walaupun mesin pemprosesan mencecah ratusan ribu ringgit, Puan Kamariah tetap memandang ke hadapan. Beliau mahu menjadi pengedar jus pandan nombor satu negara.
Pendapat Analitikal (The Silent Architect’s Insight)
“Kes Puan Kamariah adalah bukti bahawa modal insan (anak-anak) dan kecekalan mental adalah aset yang lebih besar daripada modal tunai.
Beliau mengamalkan ‘Lean Startup’ secara tidak sengaja—bermula kecil dengan 10 pokok, belajar dari kesilapan jarak tanaman, dan kemudian ‘scaling’ menggunakan pembiayaan mikro.
Apa yang menarik ialah ‘Contract Farming’ yang beliau lalui. Dengan mengunci kontrak 5 tahun bersama kilang roti dan kaya, beliau telah mengurangkan risiko turun naik harga pasaran borong. Banyak orang dok overthinking pasal supply chain tapi bagi Puan Kamariah, dia create sendiri supply chain tersebut, tak perlu tunggu orang lain sediakan.
Inilah transformasi dari seorang petani sara diri (subsistence farmer) kepada peladang komersial yang strategik.
